Niebieski alabastru, dziurawe drogi, bezpańskie psy, ciorba i śmietana, wszechobecne śmieci, biwakowanie pod namiotem, niedźwiedzie, nieskażone działalnością człowieka krajobrazy. Co jeszcze może kojarzyć się z Rumunią? Stereotypy typu fatalny styl jazdy, spóźnialstwo, powolność, elastyczne podejście do czasu:). A może trend przeprowadzki na wieś (mutatlatara.ro), oglądanie telewizji, gospodarność, gościnność, życzliwość. Po lekturze tej książki na pewno o wiele więcej.
Choć nie wszystko w tej książce porywa, niektóre informacje są zbyteczne (co, gdzie i za ile zjeść), to są takie momenty, kiedy czyta się dobrze, i chce się odwiedzić ten kraj, poznać kilka miejsc, rozbawić albo zarazić się tym entuzjazmem od autorki do odkrywania zacisznych miejsc, smakowania potraw postnych i mięsnych, win, testowania śmietan i słynnych ciorb (w McDonaldzie Mcciorb:), papanasi czy mamałyg.
"Żeby z powrotu do Rumuni mieć jakiś pożytek, trzeba było zaplanować go bardziej sensownie, po kawałku, wolniej, metodycznie". Nie można się tu spieszyć, trzeba nacieszyć oko tym wszystkim, zajrzeć tu i tam, poznać historię, przejść kilka bocznych nieoczywistych dróg, zjechać z asfaltu, dotrzeć tam, gdzie nie wskazują przewodniki. By wieczorem było tyle "wrażeń i impulsów, że trudno zasnąć, bo ciągle ma się pod powiekami wszystko to, co zobaczyło się w ciągu dnia". Bo kraj trwa, rozwija się, ma to, "czego możemy mu pozazdrościć", dojrzewa, uświadamia (stąd protesty, strajki), tęskni za rządzącym, który "uporządkuje i postawi do pionu". Wymieszanie kultur i obyczajów, korzenie cygańskie, dackie, mołdawskie, węgierskie, włoskie, bałkańskie, niemieckie. Człowiek z Zachodu nie do końca zrozumie Rumunię. Ot, np. zwyczaju ławeczkowania, czyli niezobowiązujących rozmów ku potrzebie zaspokajania ciekawości świata. Kłęby kabli zwisające ze słupów. Postsowieckie bloki z zabudowanymi balkonami albo połączone z nowszymi nabudówkami.
Jest kilka rozdziałów cennych i skrupulatnie dopracowanych, np. ten o modzie rumuńskiej, tradycyjnym stroju jako elemencie tożsamości narodowej, znaczeniu kolorów i wszystkich zawijasów w wyszywankach, czerpaniu z bogactwa wzorów rumuńskich przez wielkich projektantów i zawłaszczenie przez nich wzorów (Dior, Tory Burch, Isabel Marant, JosephAltuzzar). I walka rumuńskiej społeczności o swoje (La blouse roumaine), kultywowanie ubierania się w tradycyjny strój, świętowanie 24 czerwca Międzynarodowego Dnia IA - bluzki ludowej z wyhaftowanymi wzorami, powrót emigrantów do domu na wieś, pachnącą chlebem, u boku babci wyszywającej symboliczne zawijasy. Wyczuwa się dużą wiedzę autorki-przewodniczki po historii, zwyczajach, zamiłowanie do kraju, codziennej prostoty życia, ukochanie prostego życia.
"Czy istnieje bardziej czarujący obraz niż rumuńska wieśniaczka ubrana w strój ludowy, z czerwoną lub pomarańczową spódnicą, z żółtą chustką zarzuconą na ramiona. [...] Do dzisiaj tradycyjny strój ludowy jest ważnym elementem tożsamości narodowej Rumunów, którzy z dumą prezentują go przy okazji większych wydarzeń, nie tylko od wielkiego dzwonu. [...] Ia nie wyszła nigdy z mody, tylko zaadaptowała się do współczesności, dziś bez problemu jest łączona przez Rumunów z dżinsami i innymi nowoczesnymi dodatkami. Yves Saint Laurent miał rację. Ia nie należy do żadnych czasów. Na jej rękawach mamy przecież wyhaftowaną wieczność, która narodziła się na wsi". Przy okazji strojów autorka objaśnia jak wyglądają wesela, strojenie państwa młodych, obrzędy związane ze ślubem. Ale też wiele innych obyczajów i tradycji obchodzonych w ciągu roku.
Opowiada o Muzeum Ikon na Szkle w Sibielu, o Adamie i I Lianie Curtach tworzących okony na szkle. O Wesołym Cmentarzu w Sapancie, pomnikach z Pietris, o Marii Daec Poenaru wpisanej na listę UNESCO. Podaje przykłady sztuki nagrobkowej, których nie sposób pominąć:
"Krzyż ciężki tę mogiłę okrywa, a pod nim moja teściowa spoczywa,
jeszcze trzy dni by pożyła, a by do grobu mnie wpędziła.
Wy, którzy tu przychodzicie, Cisza! bo jeszcze ją wybudzicie,
a jak do domu wróci, to moje życie skróci".
Albo:
"Smaż się w ogniu piekielnym, taksówkarzu z Sybina bezczelny!
Jak Rumunia długa i szeroka, zatrzymać się musiałeś pod moim domem,
i zakończyć to spotkanie zgonem!
A to dla rodziców największe strapienie, córkę wspominać z utęsknieniem".
Nie mogło zabraknąć ciekawostek turystycznych i historii o okrutnych barbarzyństwach Vlada Palownika hospodarza wołoskiego, który zasłynął wbijaniem na pal, i interpretacjach postaci Draculi (serial Castelvania na Netflixie). Pokrewieństwu Vlada z np. Bradem Pittem, Marilyn Monroe, Celine Dion czy Tomem Hanksem. A przy okazji zamek Bran, Muzeum Narodowe i skansen o powierzchni 9.610 m2 z zabytkami klasy A. Muzeum Wsi Bukowińskiej, Muzeum Jajka i miejscowość Cionanesti, góry Suhard, przydrożnych kapliczkach, krzyżach, ludowej religijności "rozsiane po całym kraju, wtapiają się w krajobraz i są dla mieszkańców czymś naturalnym, stałym". Viscri wipisane na światowa listę dziedzictwa UNESCO, dom księcia Karola w tej wiosce, jego miłość do Siedmiogrodu "Rumunia zajmuje szczególne miejsce w moim sercu"
Bardzo spodobał mi się rozdział o językowych zawiłościach. U nas w czepku urodzony, w Rumunii strigoi rodzi się w czepku, czyli z częścią błon płodowych, to znak, że dziecko po śmierci powróci zza grobu. Pl.: gapi się jak ciele w malowane wrota, rum.: gapi się jak kot w kalendarz, Polacy robią z igły widły, a Rumuni z komara ogiera. My strzelamy sobie w stopę, a Rumuni walą się młotkiem w jądra, itd.:). Polski przyimek po, potem, według, to po rumuński dupa, lody do cupa (c czytaj jak k). Słynny przebój mołdawskiego zespołu Dragostea Di Tei (Maja Hi) śpiewany po rumuńsku.
Książka dobrze oddaje charakter Rumunii, jej różnorodność, barwność. Napisana zgrabnym językiem. Odczarowuje stereotypowe myślenie. Prezentuje wiele prawdziwych faktów i ciekawostek, które potwierdzam - zajrzyj tutaj:), z życzliwością, zaciekawieniem i całkiem szczerze.
Agnieszka Krawczyk
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2021
liczba stron: 400
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz